Co dzieje się z majątkiem dłużnika ogłaszającym upadłość?

Podejmując kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości należy pamiętać, że jej ogłoszenie jest równoznaczne z włączeniem całości majątku dłużnika do masy upadłości.

 

Masa upadłości

Termin ten określa majątek zgromadzony by zaspokoić roszczenia wierzycieli. W jej skład wchodzi majątek będący własnością dłużnika w dniu ogłoszenia upadłości oraz ten, który udało mu się nabyć w tracie postępowania upadłościowego. Przyjmuje się, że rzeczy znajdujące się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszenia upadłości są częścią jego majątku i wchodzą do masy upadłości. Obowiązek jej ustalenia spoczywa na syndyku, nadzorcy sądowym lub zarządcy – odbywa się to na podstawie analizy dokumentów bezspornych dotyczących działalności firmy oraz wpisów w księgach. Na tej podstawie tworzony jest spis inwentarza oraz szacowana jest wartość majątku.

W przypadku postępowania likwidacyjnego dłużnik traci prawo do zarządzania i korzystania ze zgromadzonych dóbr włączonych do masy upadłości. Jeśli sąd daje dłużnikowi możliwość ugody z wierzycielami, zarządzanie majątkiem nadal pozostaje w rękach dłużnika, chociaż nadzór nad nim posiada nadzorca sądowy lub inna osoba wskazana w postępowaniu. W upadłości układowej również ustalenie masy upadłości leży po stronie dłużnika.

 

Wyłączenie z masy upadłości

W skład masy upadłości wchodzi majątek dłużnika, ale pojęcie to nie obejmuje niektórych jego składników:

- mienia wyłączone od egzekucji na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego,
- wynagrodzenia za pracę dłużnika - w części niepodlegającej zajęciu,
- mienia wyłączonego na podstawie uchwały zgromadzenia wierzycieli,
- nieściągalnej wierzytelność oraz niezbywalnych nieruchomości, które zostały wyłączone na mocy decyzji sędziego komisarza.

Oprócz tego artykuł 829 Kodeksu postępowania cywilnego wymienia szereg składników, niezaliczanych do masy upadłości, są to między innymi: przedmioty podstawowego wyposażenia domowego, niezbędne rzeczy osobiste dłużnika i jego rodziny, takie jak np. ubrania, żywność i opał przewidziane dla dłużnika i jego rodziny na miesiąc, narzędzia i przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika, przedmioty niezbędne do nauki, dokumenty osobiste. W przypadku gdy dłużnik nie ma stałej pracy, wówczas do masy upadłości nie wchodzą również pieniądze pozwalające na utrzymanie przez dwa tygodnie. Do masy upadłości nie wchodzą również składniki związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa - mienie przeznaczone na pomoc dla pracowników oraz ich rodzin zgromadzone na odrębnym rachunku zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

 

Zakaz obciążeń masy upadłości

Ogłoszenie przez sąd upadłości dłużnika skutkuje ograniczeniami, jeśli chodzi o obciążenie prawem zastawu, zastawu rejestrowego lub zastawu skarbowego, dokonywanie wpisów w księdze wieczystej lub rejestrze. Możliwy wyjątek to sytuacja, gdy wniosek o wpis hipoteki został złożony w sądzie w przeciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu i pozostawienia upadłemu prawa zarządzania majątkiem - nadzorca sądowy może wówczas wyrazić zgodę na obciążenie majątku upadłego. Jeśli zarząd nad masą sprawuje zarządca, zgodę na obciążenie majątku masy upadłości musi wyrazić rada wierzycieli.